SepetLab Veri ve Hesaplama Metodolojisi

SepetLab Nedir?

SepetLab, Türkiye'deki yatırım fonlarının geçmiş performansını analiz etmek için geliştirilmiş bağımsız bir web uygulamasıdır. Platform hiçbir kurumla bağlantılı değildir; yatırım tavsiyesi vermez. Tüm analizler yalnızca geçmiş verilere dayanır.

SepetLab'ı diğer platformlardan ayıran başlıca özellikler:

• Ücretsiz ve kapsamlı veri: Fon fiyatları, portföy büyüklükleri, hisse fiyatları, bilanço oranları ve karşılaştırma göstergeleri (BIST 100, döviz, altın, TÜFE) tek bir platformda, ücretsiz olarak sunulur.
• Tema ve piyasa endeksleri: Yatırım fonları kategorilerine göre gruplanır ve her kategori için portföy büyüklüğü (AUM) ağırlıklı bir tema endeksi oluşturulur. Bu sayede bir fonun kendi kategorisi içindeki göreli performansı ölçülebilir.
• Geçmişe dönük portföy simülasyonu: Birden fazla fonu bir sepette birleştirip, seçilen tarih aralığında bu sepetin geçmiş performansını simüle edebilirsiniz. Periyodik yeniden dengeleme (rebalans) seçenekleri de mevcuttur.
• Çok yönlü karşılaştırma: Fon ve portföy performansı; BIST 100, BIST 30, USD/TRY, EUR/TRY, altın ve para piyasası fonları gibi çeşitli göstergelerle aynı grafik üzerinde karşılaştırılabilir.

1. Veri Kaynakları ve Güncelleme Sıklığı

SepetLab'da kullanılan fon verileri TEFAS gibi resmî kaynaklardan; bazı piyasa göstergeleri ise üçüncü taraf veri sağlayıcıları ve açık veri kütüphaneleri üzerinden elde edilir. Her veri grubunun kaynağı aşağıdaki tabloda ayrı ayrı belirtilmiştir.

Gün İçi Veri ile Kapanış Verisi Farkı

SepetLab'da kullanılan tüm fiyat verileri günlük kapanış değerleridir. Platformda anlık (canlı) veya gün içi fiyat verisi kullanılmaz. TEFAS fon fiyatları her iş günü yaklaşık 20:00'den sonra yayımlandığı için, bir sonraki sabah yapılan güncelleme ile en son kapanış verisi platforma yansır. Hafta sonu ve resmî tatillerde veri güncellemesi yapılmaz.

Resmî Veri ile Hesaplanan Metrik Ayrımı

SepetLab'da iki tür veri bulunur:

• Resmî kaynaktan birebir alınan veriler: Fon kapanış fiyatı, fon portföy büyüklüğü, BIST endeks değerleri, döviz kurları, altın fiyatı, TÜFE. Bu veriler olduğu gibi aktarılır; üzerinde herhangi bir düzeltme veya manipülasyon yapılmaz.
• SepetLab tarafından hesaplanan metrikler: Tüm getiri oranları, volatilite, Sharpe oranı, maksimum düşüş, korelasyon, tema endeks değerleri, portföy simülasyon sonuçları. Bu metrikler ham fiyat verilerinden, bu sayfada açıklanan formüllerle türetilir.

2. Fon Getirilerinin Hesaplanması

Günlük Getiri

Bir fonun iki tarih arasındaki getirisi, basit fiyat değişim oranı olarak hesaplanır:

Sonuç yüzde cinsinden ifade edilir (×100). Logaritmik getiri kullanılmaz.

Dönemsel Getiriler

SepetLab aşağıdaki standart dönemler için getiri hesaplar:

Her dönem için başlangıç fiyatı, hedef tarihte veya öncesindeki en yakın işlem gününe ait kapanış fiyatıdır. Örneğin 1 yıllık getiri hesaplanırken, bugünden 365 gün öncesinin tam olarak işlem günü olmaması durumunda, o tarihten önceki en yakın işlem gününün fiyatı kullanılır.

Başlangıç fiyatının hedef tarihten 10 takvim gününden fazla uzakta olması durumunda, o dönem için getiri hesaplanmaz (veri yetersiz kabul edilir). Aynı şekilde, dönem için yeterli minimum iş günü verisi yoksa getiri hesaplanmaz.

Yıllıklandırma

Yıllıklandırılmış getiri, SepetLab'ın iki farklı aracında iki farklı katsayı ile hesaplanır:

• Portföy Simülasyonu: Takvim yılı bazlı yıllıklandırma kullanılır.
  Yıllık Getiri = (Fiyat_son ÷ Fiyat_başlangıç)^{365 ÷ n} − 1
  Burada n, serideki günlük getiri gözlem sayısıdır (işlem günleridir). 365 takvim günü sayısıdır.
• Risk Analizi: İşlem günü bazlı yıllıklandırma kullanılır.
  Yıllık Getiri = (Toplam Bileşik Getiri)^{252 ÷ n} − 1
  Burada n günlük getiri gözlem sayısı, 252 ise bir yıldaki yaklaşık işlem günü sayısıdır.

Fon listesinde gösterilen dönemsel getiriler (1A, 3A, 6A, 1Y, 3Y, 5Y) yıllıklandırılmaz; doğrudan dönem başı ve sonu arasındaki basit getiridir.

Maliyetler, Vergi ve Temettü

SepetLab'ın hesapladığı tüm getiriler brüttür. Fon portföyünün elde ettiği temettü, faiz ve diğer gelirler, fonun net varlık değerine ve TEFAS fon fiyatına yansıdığı ölçüde hesaplanan getirilere dahildir. SepetLab, TEFAS'tan alınan fon fiyatının üzerine ayrıca bir temettü getirisi eklemez.

Aşağıdaki kalemler getiri hesaplamalarına dahil edilmez:

• Fon yönetim ücreti (fon fiyatına zaten yansımıştır)
• Alım-satım stopajı
• Fon alım-satım valör farkı
• Portföy simülasyonunda işlem maliyeti veya komisyon

Fon fiyatları TEFAS'tan alındığı şekliyle kullanılır. TEFAS fiyatı, fonun yönetim ücreti düşüldükten sonraki net varlık değerini yansıtır. Ancak stopaj, valör ve bireysel işlem maliyetleri bu fiyata dahil değildir; dolayısıyla SepetLab sonuçları gerçek yatırım getirinizden farklı olabilir.

3. Fon Tema ve Piyasa Endeksleri

SepetLab, yatırım fonlarını kategorilerine göre gruplandırarak her kategori için bir tema endeksi oluşturur. Bu endeksler, yatırımcının bir fonu kendi kategorisindeki fonlarla karşılaştırabilmesini sağlar. Örneğin "Altın Fon Endeksi", tüm altın fonlarının ortalama performansını temsil eder.

Mevcut Tema Endeksleri

Fonların Temalara Dahil Edilme Koşulları

Bir fonun hangi temaya ait olduğu, fonun türüne (kind) ve kategorisine (category) göre belirlenir. Bu sınıflandırma, fonun TEFAS'taki adı ve tür bilgisinden otomatik olarak yapılır. Örneğin adında "Altın" veya "Kıymetli Maden" geçen fonlar "Altın Fon Endeksi"ne dahil edilir. Bir fon aynı anda yalnızca bir temaya ait olabilir.

Tema endeksine dahil edilebilmek için bir fonun hem güncel fiyat verisine hem de portföy büyüklüğü (AUM) verisine sahip olması gerekir. Bu iki veriden biri eksikse fon, o gün için endeks hesaplamasının dışında bırakılır.

Önemli Uyarı

4. Endeks Ağırlıkları

Tema endeksleri, fon portföy büyüklüğü (AUM) ağırlıklı olarak hesaplanır. Bu yöntem, BIST endekslerinin "piyasa değeri ağırlıklı" metodolojisine benzer: Daha büyük fonlar endekste daha yüksek ağırlığa sahiptir.

Hesaplama Adımları

t günü için tema endeks getirisi şu adımlarla hesaplanır:

1. Her fon için t−1 günündeki birim sayısı bulunur:
   Q_{i, t−1} = AUM_{i, t−1} ÷ Fiyat_{i, t−1}
2. Tema günlük getirisi hesaplanır:
   r_{tema, t} = Σ(Fiyat_{i, t} × Q_{i, t−1}) ÷ Σ(Fiyat_{i, t−1} × Q_{i, t−1}) − 1
3. Endeks değeri zincirleme çarpılır (başlangıç değeri = 100):
   I_{tema, t} = I_{tema, t−1} × (1 + r_{tema, t})

Kritik kural: t gününün getirisi hesaplanırken t−1 gününün AUM verisi kullanılır. t gününün AUM verisi, o günkü fiyat değişimini içerdiğinden ağırlık olarak kullanılmaz. Bu, ileriye dönük veri sızmasını (look-ahead bias) önler.

Ağırlık Güncellemesi ve Yeniden Dengeleme

Ağırlıklar her işlem günü otomatik olarak yeniden hesaplanır. Tema endeksinde ayrıca bir yeniden dengeleme takvimi yoktur; her gün, bir önceki günün AUM verisiyle yeni ağırlıklar belirlenir.

Yoğunlaşma Sınırı ve Kalite Kontrolleri

Tek bir fonun endekse aşırı etkisini sınırlayan bir üst sınır mekanizması yoktur. Bunun yerine, endeks hesaplanırken aşağıdaki kalite kontrolleri uygulanır ve sonuçlara işaretlenir:

• Düşük fon sayısı: Bir günde 3'ten az fon endekse dahil edilebiliyorsa kalite bayrağı eklenir.
• Yüksek tek fon yoğunluğu: Tek bir fonun ağırlığı %35'i aşarsa işaretlenir.
• Yüksek ilk 3 yoğunluğu: En büyük 3 fonun toplam ağırlığı %70'i aşarsa işaretlenir.
• Anomali filtresi: Günlük getirisi %50'den fazla olan fonlar (olası fiyat bölünmesi veya veri hatası) o gün endeks dışı bırakılır.

5. Portföy Simülasyonu

Portföy simülasyonu, kullanıcının seçtiği fonlardan oluşan bir sepetin geçmiş performansını hesaplar. Simülasyon, belirtilen başlangıç tutarının fonlara verilen ağırlıklar oranında dağıtılmasıyla başlar.

Başlangıç ve Alım Fiyatı

Simülasyon başlangıcında her fon için ayrılan tutar, o fonun seçilen başlangıç tarihindeki (veya sonrasındaki ilk ortak işlem günündeki) kapanış fiyatına bölünerek sanal pay adedi hesaplanır. Fonların başlangıç tarihleri farklıysa, en geç başlayan fonun ilk işlem günü ortak başlangıç kabul edilir.

Günlük Portföy Değeri

Her işlem günü için portföy değeri şöyle hesaplanır:

Yeniden Dengeleme (Rebalans)

SepetLab, isteğe bağlı olarak aylık, üç aylık veya yıllık yeniden dengeleme sunar. Rebalans aktif edildiğinde:

• Belirlenen periyotta (ay/çeyrek/yıl), portföyün o günkü toplam değeri hesaplanır.
• Hedef ağırlığının üzerinde olan (overweight) fonlardan, hedef ağırlığa inecek kadar satış yapılır. Satıştan elde edilen nakitpending_cash hesabına aktarılır.
• Satış geliri 2 iş günü sonra (T+2) kullanılabilir hale gelir. Bu tarihte, hedef ağırlığının altında olan (underweight) fonlara alım yapılır.
• Rebalans sırasında dışarıdan yeni para eklenmez. Sadece mevcut portföy değeri yeniden dağıtılır.
• Rebalans günü portföyün başlangıç tarihiyle aynı güne denk gelirse, o gün rebalans yapılmaz (portföy henüz yeni kurulmuştur).

Simülasyonda Dahil Edilmeyenler

• İşlem maliyeti veya komisyon: Simülasyonda alım satıma bağlı hiçbir maliyet hesaplanmaz.
• Stopaj ve vergi: Fon alım-satım kazancına uygulanan stopaj simülasyona dahil değildir.
• Fon yönetim ücreti: Fon fiyatına zaten yansımıştır; ayrıca düşülmez.

Fon portföyünün elde ettiği temettü, faiz ve diğer gelirler TEFAS fon fiyatına yansıdığı ölçüde simülasyona dolaylı olarak dahildir. SepetLab, TEFAS fiyatının üzerine ayrıca bir temettü getirisi eklemez.

6. Risk Metrikleri

Aşağıdaki tüm metrikler, portföyün veya fonun günlük kapanış fiyatı/değer serisinden hesaplanır. Günlük getiriler, bir önceki güne göre yüzdesel değişimdir (pct_change).

Toplam Getiri

Seçilen dönem başındaki ve sonundaki değer arasındaki yüzdesel değişimdir.

Yıllıklandırılmış Getiri (CAGR)

Yıllıklandırılmış getiri, SepetLab'ın iki farklı aracında iki farklı katsayı ile hesaplanır:

• Portföy Simülasyonu: Takvim yılı bazlı.
  Yıllık Getiri = (Değer_son ÷ Değer_başlangıç)^{365 ÷ n} − 1
  n = günlük getiri gözlem sayısı (işlem günü).
• Risk Analizi: İşlem günü bazlı.
  Yıllık Getiri = (Bileşik Getiri)^{252 ÷ n} − 1
  n = günlük getiri gözlem sayısı, 252 = yıllık işlem günü.

Volatilite (Yıllıklandırılmış Standart Sapma)

Günlük getirilerin standart sapmasının yıllıklandırılmış halidir. Yıllıklandırma için 252 iş günü çarpanı kullanılır. Volatilite yüzde cinsinden ifade edilir. Hesaplamada örneklem standart sapması (ddof=1) kullanılır. En az 20 iş günü veri yoksa volatilite hesaplanmaz.

Sharpe Oranı

Birim risk başına elde edilen aşırı getiriyi ölçer. SepetLab şu anda risksiz getiri oranını %0 (sıfır) olarak kabul etmektedir. Bu, Sharpe oranının yıllık getirinin volatiliteye bölümü olduğu anlamına gelir. Volatilite sıfırsa Sharpe oranı sıfır döner. En az 20 iş günü veri gerekir.

Maksimum Düşüş (Maximum Drawdown)

Dönem içindeki en yüksek değerden (zirve) sonraki en düşük değere (dip) olan yüzdesel kayıptır. Her gün için o güne kadarki en yüksek değer (running maximum) bulunur ve güncel değerin bu zirveye oranı hesaplanır. Bu oranların en küçüğü (en negatifi) maksimum düşüştür.

En İyi / En Kötü Ay

Portföy değer serisi ay sonu değerleri üzerinden ("ME" — month-end resample) aylık getiriler hesaplanır. Bu aylık getirilerin en yükseği "En İyi Ay", en düşüğü "En Kötü Ay" olarak gösterilir.

Pozitif Gün / Ay Oranı

Dönem içindeki toplam işlem günü (veya ay) sayısına göre, pozitif getiri sağlayan günlerin (veya ayların) yüzdesidir.

Korelasyon

İki fon arasındaki günlük getiri ilişkisi, Pearson korelasyon katsayısı ile ölçülür. Değer −1 ile +1 arasındadır. +1 fonların birlikte hareket ettiğini, −1 ters yönlü hareket ettiğini, 0 ise ilişkisiz olduğunu gösterir. Korelasyon matrisi, risk analizi sayfasında tüm fon çiftleri için hesaplanır.

Risk-Getiri Dağılımı

Risk analizi sayfasındaki scatter plot grafiğinde, her fonun yıllıklandırılmış getirisi (dikey eksen) ile volatilitesi (yatay eksen) gösterilir. Bu sayede fonların risk-getiri profili görsel olarak karşılaştırılabilir.

7. Piyasa Karşılaştırmaları

Fon ve portföy performansı aşağıdaki piyasa göstergeleriyle karşılaştırılabilir:

Karşılaştırma Yöntemi

Tüm karşılaştırma göstergeleri, portföyle aynı başlangıç tutarına normalize edilir:

Bu sayede tüm seriler aynı başlangıç noktasından başlar ve doğrudan karşılaştırılabilir. Karşılaştırmalar aynı tarih aralığında yapılır.

Sınırlamalar

Farklı varlık sınıfları karşılaştırılırken şu noktalar göz önünde bulundurulmalıdır:

• BIST 100 ve BIST 30 karşılaştırmalarında fiyat endeksleri (kapanış değeri) kullanılır; bu endeksler temettü ödemelerini içermez.
• Döviz kurları Türkiye'de serbest piyasada işlem gören kapanış değerleridir.
• Altın fiyatı uluslararası piyasalardaki ons bazlı vadeli işlem fiyatından türetilir; Türkiye'deki fiziki altın fiyatından küçük farklılıklar gösterebilir.
• Para piyasası fonlarının getirisi SepetLab'ın kendi AUM ağırlıklı hesaplamasıdır; resmî bir PPF endeksi değildir.

8. Eksik ve Hatalı Veriler

Veri Bulunmayan Günler

TEFAS'ta yalnızca iş günleri için fiyat verisi bulunur. Hafta sonları ve resmî tatillerde veri yoktur. SepetLab, Türkiye iş günü takvimini kullanarak yalnızca işlem günlerini dikkate alır. Hafta sonu (Cumartesi-Pazar) ve resmî tatiller (yılbaşı, bayramlar, millî bayramlar) işlem günü sayılmaz.

Eksik Değerlerin Ele Alınması

Portföy simülasyonunda, bir fonun belirli bir tarihte fiyatı yoksa şu yöntem izlenir:

• İleri taşıma (forward fill): Eksik gün için bir önceki günün fiyatı kullanılır. Bu, fon fiyatının değişmediği varsayımına dayanır.
• Geri doldurma (backward fill): Serinin başında eksik değer varsa, sonraki ilk bilinen fiyat geriye doğru taşınır.

Fon performans metrikleri (getiri, volatilite, Sharpe) hesaplanırken eksik günler için ileri taşıma yapılmaz. Bunun yerine, dönem başlangıç fiyatı için hedef tarihteki veya öncesindeki en yakın fiyat kullanılır. Başlangıç fiyatı hedef tarihten 10 takvim gününden fazla uzaksa getiri hesaplanmaz.

Aykırı Değerler ve Fiyat Düzeltmeleri

Tema endekslerinde, günlük getirisi %50'den fazla olan fonlar anomali kabul edilir ve o gün için endeks hesaplamasından çıkarılır. Bu tür sıçramalar genellikle fon birleşmesi, bölünmesi veya veri hatasından kaynaklanır.

Fon performans hesaplamalarında aylık %50'nin veya yıllık %500'ün üzerindeki getiriler için veri kalite bayrağı eklenir; ancak bu değerler hesaplama dışı bırakılmaz.

SepetLab, TEFAS'tan gelen fiyat verileri üzerinde herhangi bir düzeltme (split adjustment vb.) yapmaz. Veriler kaynaktan geldiği şekliyle kullanılır.

Hata Bildirimi

Verilerde bir tutarsızlık veya hata fark ederseniz, İletişim sayfamızdan bize bildirebilirsiniz. Bildirilen hatalar incelenir ve mümkünse düzeltilir.

9. Sınırlamalar ve Yasal Açıklama

Veri Gecikmesi ve Hata Riski

SepetLab'da sunulan veriler resmî kaynaklardan (TEFAS, TCMB EVDS) ve üçüncü taraf veri sağlayıcılardan (borsapy, yfinance) elde edilir. Kaynak sistemlerdeki gecikmeler veya aktarım hataları nedeniyle veriler eksik ya da hatalı olabilir. SepetLab, verilerin doğruluğu, eksiksizliği veya güncelliği konusunda herhangi bir garanti vermez.

Geçmiş Veri Sınırlaması

Platformdaki tüm analizler, simülasyonlar ve metrikler yalnızca geçmiş fiyat verilerine dayanır. Geçmiş performans, gelecekteki getirilerin göstergesi değildir.

Simülasyonlar Gerçek İşlem Değildir

Portföy simülasyonları tamamen teoriktir. Gerçek piyasa koşullarında fon alım-satımı; valör süreleri, piyasa likiditesi, alım-satım fiyat farkı (spread), stopaj ve işlem maliyetleri gibi bu simülasyonda yer almayan faktörlerden etkilenir. Bu nedenle simülasyon sonuçları ile gerçek yatırım sonuçları arasında fark olabilir.

Yatırım Tavsiyesi Değildir

Yatırım kararlarınız tamamen kendi sorumluluğunuzdadır. Herhangi bir yatırım yapmadan önce kendi araştırmanızı yapmalı, risk profilinizi değerlendirmeli ve gerekirse lisanslı bir yatırım danışmanına başvurmalısınız. SepetLab, kullanıcılarının yatırım kararlarından doğacak hiçbir zarar veya kayıptan sorumlu tutulamaz.

Ek Yasal Bilgiler

Daha fazla bilgi için lütfen aşağıdaki sayfaları inceleyin:

• Yasal Uyarı
• Kullanım Şartları
• Gizlilik Politikası